

{"id":288,"date":"2024-02-15T17:22:00","date_gmt":"2024-02-15T10:22:00","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost\/wordpress\/lineago-demo\/?p=288"},"modified":"2024-10-09T12:29:02","modified_gmt":"2024-10-09T05:29:02","slug":"dong-ho-le-tai-viet-nam","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/family.vmosi.com\/home\/2024\/02\/15\/dong-ho-le-tai-viet-nam\/","title":{"rendered":"D\u00f2ng h\u1ecd L\u00ea t\u1ea1i Vi\u1ec7t Nam"},"content":{"rendered":"\n<p>D\u00f2ng h\u1ecd L\u00ea c\u00f3 nh\u00e2n s\u1ed1 \u0111\u00f4ng th\u1ee9 nh\u00ec trong t\u1ed5ng nh\u00e2n s\u1ed1 Vi\u1ec7t Nam. H\u1ecd L\u00ea ch\u1ec9 \u0111\u1eb7t bi\u1ec7t c\u00f3 \u1edf ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t n\u01b0\u1edbc ta m\u00e0 th\u00f4i. Trong l\u1ecbch s\u1eed Trung Qu\u1ed1c r\u1ea5t hi\u1ebfm c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi h\u1ecd L\u00ea, h\u01a1n m\u1ed9t ng\u00e0n n\u0103m B\u1eafc Thu\u1ed9c kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t vi\u00ean quan cai tr\u1ecb n\u00e0o mang h\u1ecd L\u00ea. B\u1edfi v\u1eady nhi\u1ec1u nh\u00e0 ngi\u00ean c\u1ee9u cho r\u1eb1ng: H\u1ecd L\u00ea l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng h\u1ecd \u0111\u1eb7c t\u01b0ng c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ed9c L\u1ea1c Vi\u1ec7t \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh c\u01b0 \u1edf \u0111\u1ea5t Thanh Ho\u00e1 &#8211; Ninh B\u00ecnh t\u1eeb r\u1ea5t l\u00e2u \u0111\u1eddi \u0111\u1ebfn nay.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y nay h\u1ecd L\u00ea c\u00f3 th\u1ec3 chi\u1ebfm \u0111\u1ebfn 15% d\u00e2n s\u1ed1 n\u01b0\u1edbc ta, l\u00e0 m\u1ed9t d\u00f2ng h\u1ecd \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u1ebfn hai l\u1ea7n l\u1eadp ra tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i V\u01b0\u01a1ng quy\u1ec1n: Ti\u1ec1n L\u00ea v\u00e0 H\u1eadu L\u00ea, t\u1ed5ng c\u1ecdng 399 n\u0103m. Trong danh s\u00e1ch khoa b\u1ea3ng tri\u1ec1u Nguy\u1ec5n trong 115 n\u0103m c\u00f3 \u0111\u1ebfn 650 v\u1ecb H\u01b0\u01a1ng C\u1ed1ng, C\u1eed Nh\u00e2n, Ti\u1ebfn S\u0129, Ph\u00f3 B\u1ea3ng l\u00e0 con ch\u00e1u h\u1ecd L\u00ea trong 5.230 v\u1ecb \u0111\u0103ng khoa.<\/p>\n\n\n\n<p>Nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 d\u00f2ng h\u1ecd L\u00ea v\u00f4 c\u00f9ng th\u00fa v\u1ecb, v\u00ec c\u00f3 nhi\u1ec1u Danh nh\u00e2n l\u1ecbch s\u1eed, v\u0103n h\u00f3a n\u01b0\u1edbc ta mang d\u00f2ng h\u1ecd n\u00e0y. \u0110\u1eb7t bi\u1ec7t nh\u1eefng v\u1ecb Th\u1ee7y T\u1ed5 c\u1ee7a nhi\u1ec1u chi ph\u00e1i h\u1ecd L\u00ea \u1edf n\u01b0\u1edbc ta \u0111\u1ec1u xu\u1ea5t x\u1ee9 tr\u00ean \u0111\u1ea5t \u0110\u1ea1i Vi\u1ec7t, kh\u00f4ng h\u1ec1 c\u00f3 ai g\u1ed1c t\u00edch t\u1eeb Trung Qu\u1ed1c sang mang d\u00f2nh h\u1ecd L\u00ea.<\/p>\n\n\n\n<p>(Tr\u00edch tham lu\u1eadn c\u1ee7a Nh\u00e0 Bi\u00ean kh\u1ea3o V\u0169 Hi\u1ec7p,<br>b\u1ea3n tin No: 01 ng\u00e0y 26 Jun 1999 Trung t\u00e2m UNESCO Ph\u00e1t tri\u1ec3n Nh\u00e2n V\u0103n TP. H\u1ed3 Ch\u00ed Minh)<\/p>\n\n\n\n<p>AN D\u01af\u01a0NG V\u01af\u01a0NG TH\u1ee4C PH\u00c1N L\u00c0 \u00d4NG T\u1ed4 H\u1ecc L\u00ca<br>Theo s\u00e1ch L\u1ec5 h\u1ed9i v\u00e0 Danh nh\u00e2n L\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3 H\u00e0 T\u00f9ng Ti\u1ebfn (nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n V\u0103n h\u00f3a Th\u00f4ng tin H\u00e0 N\u1ed9i 1997)<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code> K\u1ec3 t\u1eeb l\u00fac H\u1ed3ng B\u00e0ng d\u1ef1ng n\u01b0\u1edbc, truy\u1ec1n 18 v\u1ecb vua k\u1ec3 c\u1ea3 Ph\u00f9 \u0110\u1ed5ng, T\u1ea3n Vi\u00ean v\u00e0 18 v\u1ecb vua H\u00f9ng, \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi H\u00f9ng V\u01b0\u01a1ng th\u1ee9 18 l\u00e0 H\u00f9ng Du\u1ec7 V\u01b0\u01a1ng t\u00ean h\u00fay l\u00e0 Du\u1ec7 Lang (Hu\u1ec7 Lang) h\u1ea1 sinh 22 Ho\u00e0ng nam, 24 Ho\u00e0ng n\u1eef, th\u1eddi k\u1ef3 \u0111\u1ea7u r\u1ea5t th\u00f4ng minh ch\u00ednh tr\u1ef1c, nh\u01b0ng t\u1eeb khi l\u1ea5y m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi h\u1ecd L\u00ea l\u00e0 c\u00f4 ru\u1ed9t c\u1ee7a Th\u1ee5c Ph\u00e1n, H\u00f9ng Hu\u1ec7 V\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i \u0111am m\u00ea t\u1eedu s\u1eafc, b\u1ecb Th\u1ee5c V\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Cao L\u1ed7 l\u1eeba ph\u1ee5c r\u01b0\u1ee3u, \u0111\u1ec3 c\u00f4 c\u1ee7a Th\u1ee5c Ph\u00e1n sai gi\u1ebft h\u1ebft t\u1ea5t c\u1ea3 con trai , con g\u00e1i, d\u00e2u r\u1ec3.<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p>C\u01a1 \u0111\u1ed3 nh\u00e0 H\u00f9ng \u0111ang v\u0103n minh r\u1ef1c r\u1ee1 b\u1ed7ng ch\u1ed1c r\u01a1i v\u00e0o tay Th\u1ee5c Ph\u00e1n, n\u0103m 258 tr\u01b0\u1edbc C\u00f4ng Nguy\u00ean Th\u1ee5c Ph\u00e1n l\u00ean ng\u00f4i x\u01b0ng l\u00e0 AN D\u01af\u01a0NG V\u01af\u01a0NG, b\u1ecf qu\u1ed1c hi\u1ec7u V\u0103n Lang \u0111\u1ed5i t\u00ean n\u01b0\u1edbc l\u00e0 \u00c2u L\u1ea1c, \u0111\u00f3ng \u0111\u00f4 \u1edf \u0110\u00f4ng Kinh, x\u00e2y th\u00e0nh C\u1ed5 Loa. Th\u1ee5c Ph\u00e1n m\u1ea5t n\u0103m 179 tr\u01b0\u1edbc C\u00f4ng nguy\u00ean, l\u00e0m vua \u0111\u01b0\u1ee3c 30 n\u0103m.<br>Th\u1ee5c Ph\u00e1n An D\u01b0\u01a1ng V\u01b0\u01a1ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi d\u00f2ng h\u1ecd L\u00ea \u1edf M\u1ef9 \u0110\u1ee9c, con ch\u00e1u d\u00f2ng L\u00ea \u0111\u1ea1i t\u1ed9c b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb \u0111\u00e2y, tr\u1ea3i qua 2.230 n\u0103m h\u00ecnh th\u00e0nh v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, t\u1eeb n\u0103m 258 BC \u0111\u1ebfn nay d\u00f2ng h\u1ecd L\u00ea \u0111\u00e3 c\u1ed1ng hi\u1ebfn kh\u00f4ng bi\u1ebft bao nhi\u00eau x\u01b0\u01a1ng m\u00e1u cho T\u1ed5 qu\u1ed1c, n\u1ed5i b\u1eadt l\u00e0 hai Tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i Ti\u1ec1n L\u00ea v\u00e0 H\u1eadu L\u00ea. \u0110\u00f3 l\u00e0 ni\u1ec1m t\u1ef1 h\u00e0o cho t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng ai \u0111\u01b0\u1ee3c mang d\u00f2ng m\u00e1u h\u1ecd L\u00ea, \u0110\u1ec3 nh\u1edb m\u00e3i: C\u1ed9i ngu\u1ed3n c\u1ee7a ch\u00fang ta TH\u1ee4C PH\u00c1N AN D\u01af\u01a0NG V\u01af\u01a0NG l\u00e0 \u00f4ng T\u1ed5 c\u1ee7a d\u00f2ng L\u00ca \u0110\u1ea0I T\u1ed8C<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00ca \u0110\u1ea0I H\u00c0NH<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code> L\u00ea Ho\u00e0n sinh n\u0103m T\u00e2n S\u1eedu 941 \u1edf \u00c1i Ch\u00e2u Thanh Ho\u00e1, d\u01b0\u1edbi tri\u1ec1u \u0110inh Ti\u00ean Ho\u00e0ng \u00f4ng gi\u1eef ch\u00fac Th\u1eadp \u0110\u1ea1o T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, th\u00e1ng 7 n\u0103m Canh Th\u00ecn 980 \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec1u th\u1ea7n t\u00f4n l\u00ean ng\u00f4i thay cho \u0110inh To\u00e0n c\u00f2n qu\u00e1 nh\u1ecf tu\u1ed5i, l\u1eadp n\u00ean Tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i Ti\u1ec1n L\u00ea, nh\u00e0 vua m\u1ea5t th\u00e1ng 3 n\u0103m \u1ea4t T\u1ef5 1005, \u1edf ng\u00f4i 25 n\u0103m, tri\u1ec1u Ti\u1ec1n L\u00ea t\u1ed3n t\u1ea1i 29 n\u0103m truy\u1ec1n qua ba \u0111\u1eddi vua.<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p>L\u00ca TH\u00c1I T\u1ed4<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-code\"><code> L\u00ea L\u1ee3i l\u00e0 h\u1eadu du\u1ec7 c\u1ee7a vua L\u00ea \u0110\u1ea1i H\u00e0nh, sinh v\u00e0o gi\u1edd t\u00fd ng\u00e0y m\u1ed3ng 6 th\u00e0ng 8 n\u0103m \u1ea4t S\u1eedu (10-9-1385) t\u1ea1i qu\u00ea m\u1eb9 l\u00e0ng Ch\u1ee7 S\u01a1n (Th\u1ee7y Ch\u00fa) huy\u1ec7n L\u00f4i D\u01b0\u01a1ng, t\u1ec9nh Thanh H\u00f3a, ng\u00e0i l\u00e0 con trai \u00fat c\u1ee7a H\u00e0o tr\u01b0\u1edfng L\u00ea Kh\u00f3an, ng\u01b0\u1eddi l\u00e0ng Lam S\u01a1n, huy\u1ec7n Th\u1ecd Xu\u00e2n, t\u1ec9nh Thanh H\u00f3a.\n \u0110au l\u00f2ng tr\u01b0\u1edbc c\u1ea3nh n\u01b0\u1edbc m\u1ea5t nh\u00e0 tan, sau khi nh\u00e0 Minh Trung qu\u1ed1c di\u1ec7t nh\u00e0 H\u1ed3 n\u0103m 1407. L\u00ea L\u1ee3i nu\u00f4i ch\u00ed l\u1edbn ph\u1ee5c th\u00f9 c\u1ee9u n\u01b0\u1edbc, n\u0103m 1416 L\u00ea L\u1ee3i c\u00f9ng 18 ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n th\u00e2n t\u00edn c\u1eaft m\u00e1u \u0103n th\u1ec1 t\u1ea1i khu r\u1eebng L\u0169ng Nhai, l\u1ea5y v\u00f9ng r\u1eebng n\u00fai Lam S\u01a1n l\u00e0m c\u0103n c\u1ee9 kh\u00e1ng chi\u1ebfn, sau 10 n\u0103m x\u00e2y d\u1ef1ng L\u00ea L\u1ee3i x\u01b0ng l\u00e0 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh V\u01b0\u01a1ng, ti\u1ebfn qu\u00e2n ra B\u1eafc, v\u1edbi tr\u1eadn \u0111\u00e1nh l\u1ecbch s\u1eed tr\u00ean \u1ea3i Chi L\u0103ng n\u0103m 1427 , qu\u00e2n ta to\u00e0n th\u1eafng.<\/code><\/pre>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y 14 th\u00e1ng 4 n\u0103m 1428 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh V\u01b0\u01a1ng L\u00ea L\u1ee3i l\u00ean ng\u00f4i, hi\u1ec7u l\u00e0 Th\u00e1i T\u1ed5 Cao Ho\u00e0ng \u0110\u1ebf c\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0 L\u00ea Th\u00e1i T\u1ed5, \u0111\u1eb7t t\u00ean n\u01b0\u1edbc l\u00e0 \u0110\u1ea1i Vi\u1ec7t, l\u1eadp ra nh\u00e0 H\u1eadu L\u00ea, truy\u1ec1n n\u1ed1i 27 \u0111\u1eddi vua, tr\u1ecb v\u00ec t\u1ed5ng c\u1ed9ng 360 n\u0103m, t\u1eeb 1428 \u0111\u1ebfn 1788<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00e0i li\u1ec7u tham kh\u1ea3o:<br>1: Th\u1ebf th\u1ee9 c\u00e1c Tri\u1ec1u vua Vi\u1ec7t nam &#8211; Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Thu\u1ea7n &#8211; Nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n Gi\u00e1o D\u1ee5c th\u00e1ng 3 n\u0103m 2001<br>2: Nh\u00e2n v\u1eadt h\u1ecd L\u00ea trong l\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam &#8211; Ph\u1ea1m Ng\u1ecdc Minh &#8211; L\u00ea Duy Anh &#8211; Nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n \u0110\u00e0 N\u1eb5ng &#8211; th\u00e1ng 7 n\u0103m 2001<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00f2ng h\u1ecd L\u00ea c\u00f3 nh\u00e2n s\u1ed1 \u0111\u00f4ng th\u1ee9 nh\u00ec trong t\u1ed5ng nh\u00e2n s\u1ed1 Vi\u1ec7t Nam. H\u1ecd L\u00ea ch\u1ec9 \u0111\u1eb7t bi\u1ec7t c\u00f3 \u1edf ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t n\u01b0\u1edbc ta m\u00e0 th\u00f4i. Trong l\u1ecbch s\u1eed Trung Qu\u1ed1c r\u1ea5t hi\u1ebfm c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi h\u1ecd L\u00ea, h\u01a1n m\u1ed9t ng\u00e0n n\u0103m B\u1eafc Thu\u1ed9c kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t vi\u00ean quan cai tr\u1ecb n\u00e0o mang h\u1ecd L\u00ea. B\u1edfi v\u1eady nhi\u1ec1u nh\u00e0 ngi\u00ean c\u1ee9u cho r\u1eb1ng: H\u1ecd L\u00ea l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng h\u1ecd \u0111\u1eb7c t\u01b0ng c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ed9c L\u1ea1c Vi\u1ec7t \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh c\u01b0 \u1edf \u0111\u1ea5t Thanh Ho\u00e1 &#8211; Ninh B\u00ecnh t\u1eeb r\u1ea5t l\u00e2u \u0111\u1eddi \u0111\u1ebfn nay.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":752,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,2],"tags":[6,7],"class_list":["post-288","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tham-khao","category-to-tien","tag-blog","tag-post"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/family.vmosi.com\/home\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/288","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/family.vmosi.com\/home\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/family.vmosi.com\/home\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/family.vmosi.com\/home\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/family.vmosi.com\/home\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=288"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/family.vmosi.com\/home\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/288\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":942,"href":"https:\/\/family.vmosi.com\/home\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/288\/revisions\/942"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/family.vmosi.com\/home\/wp-json\/wp\/v2\/media\/752"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/family.vmosi.com\/home\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=288"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/family.vmosi.com\/home\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=288"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/family.vmosi.com\/home\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=288"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}